Redüktör
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Git ve: kullan, ara
Redüktörler vites kutularıyla birlikte dişli çark sistemlerinden paralel dişli dizilerinin bir elemanıdır.Konstrüktif bakımdan redüktörler, gövde içine yerleştirilmiş dişli çarklar, miller, yataklar v.s. gibi elemanlardan oluşan sistemlerdir. Akademik olarak tanımı:Elektrik Motorlarının yüksek dönüş hızlarını makineler için gerekli olan dönüş hızlarına düşürmek için dizayn edilen kapalı dişli sistemleridir.
Konu başlıkları [gizle]
1 Dişli Çark Sistemlerinin Amaçları
2 Redüktörlerde Önemli Parametreler
3 Redüktör Çeşitleri
4 Kaynakça
Dişli Çark Sistemlerinin Amaçları [değiştir]Daha önce de bahsettiğimiz gibi redüktör de bir dişli çark sistemidir bu yüzden de kullanım amaçları aynıdır.Bu amaçları aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.
1)Çeşitli konumlarda bulunan miller arasında hareket ve güç iletmek,
2)Çeşitli dönme yönleri elde etmek,
3)Küçük bir hacimde büyük bir çevrim oranı elde etmek,
4)İki döndürülen elemandan oluşan sistemlerde bu iki eleman arasında hareket bakımından bağımsızlık sağlamak.
Redüktörlerde Önemli Parametreler [değiştir]Tüm dişli sistemlerinde olduğu gibi redüktörlerde de çevrim oranı ile beraber dönme yönü de önemlidir.Bu bakımdan döndüren ve döndürlen elemanların dönme yönleri birbirine göre ters olduğu durumda (-) işareti, aynı yönde olduğu durumda (+) işareti ile gösterilir.
Redüktörlerde sistemi oluşturan herhangi bir dişlinin diş sayısı çevrim oranını etkiler.Bu kural tüm paralel dişli dizileri için geçerlidir.İki dişliden oluşan bir mekanizma birey olarak kabul edilirse, redüktörü oluşturan mekanizmaların sayısı, hızın kaç kez değiştiğini yani redüktörün kademelerini gösterir.
Örneğin; yanda teknik resmi görülen redüktör iki kademelidir.Yani hareket giriş milinden çıkış miline kadar iletilirken ; devir iki kere değişir(Redüktör isminden de anlaşılacağı gibi, devir düşer). Yandaki teknik resmi incelemeye devam edersek; giriş milinin üzerindeki dişli en ufak dişlidir ve hız burada en yüksektir, çıkış milinin üzerindeki dişli ise en büyük dişlidir ve hız burada en düşük, tork en yüksektir.Giriş milinden itibaren dişlilere sırasıyla 1,2,3 ve 4 dişlileri dersek, z diş sayılarını ve i de çevrim oranlarını göstermek üzere toplam çevrim oranını;
şeklinde gösterebiliriz.Ayrıca kademelerin sayısı, giriş çıkış ile dönme hızlarının birbirine göre dönme yönlerini belirler.Kademe sayısının tek sayı olması durumunda giriş çıkış dönme yönleri ters, çift sayı olması durumunda aynıdır.
Redüktörü oluşturan kademelerin verimi η12, η34, şeklinde gösterilirse, dişlilerin toplam verimi;
ηtop =η12*η34
olarak ifade edilebilir.Şöyle ki, çıkış ve giriş dönme momentlerinin arasında aşağıdaki bağıntı vardır;
Mbç=ηtop*(ng/nç)*Mbg; Mbç=ηtop*itop*Mbg
Ancak toplam verim hesabında dişli çarkları taşıyan millerin yataklarınında verimlerinin gözönüne alınması gerekliliği unutulmamalıdır.
Redüktör Çeşitleri [değiştir]Günümüzde redüktörler çeşitli firmalar tarafından standart boyutlarda imal edilerek piyasaya sürülmektedir.Redüktör tiplerinin seçiminde çevrim oranı, verim, boyut ve ağırlık gibi faktörleri gözönünde tutmak gerekir.Redüktörlerin sınıflandırılması ise aşağıdaki gibi yapılır;
1)Kademe sayısına göre; 1,2 ve daha fazla kademeli redüktörler,
2)Kullanılan dişli çeşidine göre; konik dişlili, silindirik dişlili, sonsuz vida mekanizmalı, ve birden fazla çeşidin bir arada kullanıldığı redüktörler.
Kaynakça [değiştir]AKKURT,M.;Makine Elemanları Cilt1-2, Birsen Yayınevi
www.autocadokulu.com
www.emparmotor.com
www.yr.com.tr
Kazım KAYA TAHRİKSAN MAK.SAN.TİC.A.Ş