AG Mehmet
Profesyonel Üye
- Katılım
- 20 Tem 2022
- Mesajlar
- 2,762
- Puanları
- 281
- Yaş
- 72
Hikaye bir teknik okulda başlıyor. Rusya, Petrograd'da geçiyor.
Namı diğer St. Petersburg.
Yıllardan 1919, ve Rusya'ya bir karmaşa hakim.
Birinci Dünya Savaşı'ndaki kıyım sona yaklaşıyordu. Ama Rusya'da Bolşevik Kızıl Ordu ve Çar yönetimindeki beyaz kuvvetler arasındaki soğuk savaş şiddetleniyordu.
St. Petersburg, Rus Devrimi'nin merkez üssüydü. Lenin'in Bolşevikleri tarafından kontrol ediliyordu.
Oradaki bilim insanları ya dava için işe alınıyor ya da ortadan kaldırılıyordu.
Onlardan biri de daha çok Leon Theremin olarak tanınan Lev Termin'di.
Teknik okula yeni katılmış olan yetenekli bir radyo teknisyeniydi.
Bu çocuk bir çeşit dâhiydi. Daha yedi yaşındayken saat yapıyordu ve on beşine geldiğinde kendi astronomik gözlemevini kurmuştu bile.
Theremin'i sıcaklık ve basınç gibi farklı koşullarda gazların yoğunluğunu tespit edebilecek bir sensör üretmekle görevlendirilmişti.
Sensör olarak bir kondansatör kullanıyordu. Bunu elektriksel alan tarafından şarj edilen iki metal levha olsuğunu hemen anlamışsınızdır.
Heyecan verici bir şey olarak görünmüyor olabilir.
Ancak Theremin'in cihazı aşırı derecede hassas bir şey.
Bu kondansatör levhalarının arasına bir gaz koyarsa, gazın yoğunluğunda oluşacak değişimlerin levhalara "direnç" değişimi olarak etki ettiğini ve ibreyi hareket ettirdiğini fark etti.
O kadar hassastı ki elini cihazın yanına götürmesi bile gazın yoğunluğunu, ibrenin hareket etmesine yetecek kadar değiştiriyordu.
Tamam, çok hassas bir gaz dedektörü icat etmiş, yani bunun müzikle ne ilgisi var? Bu hassasiyet, tereminin aklına daha da havalı bir fikir getirdi.
Bu cihazı, ibredeki değişimleri ses değişimlerine dönüştüren başka bir devreye bağlamıştı.
Elini etrafında hareket ettirdikçe sesin frekansı değişiyordu. En sonunda teremin dikey olarak yerleştirilen bir antenin de olduğu bir tasarım ortaya çıkardı ve elin antene olan uzaklığı sesin frekansını,yatay çemberde sesin düzeyini kontrol ediyordu.
Yani Theremin, gazı tespit etmeye çalışırken yanlışlıkla müzik yapmak için farklı bir yol keşfetti.
Theremin aynı zamanda klasik çello eğitimi de almıştı ve bu tamamen yepyeni tipteki enstrüman için çok heyecanlıydı.
Hareket eden hiçbir parçası yok. Hatta enstrümana dokunmanıza gerek kalmadan müzik yapabiliyorsunuz. Yalnızca fiziksel olarak konumlanmanıza göre elektrikle çalışıyor.
Elinizi hareket ettirdiğinizde elektromanyetik alanı etkilemiş oluyorsunuz. Bu da devre tarafından algılanıyor ve sesi değiştiriyor. Ama Teremin'in yetenekli elleriyle bunu bir çello gibi çalabiliyordu.
Teremin'in yeni buluşunun haberi hızlıca yayılmış ve 1922 yılında Kremlin'e davet edildi. Lenin, Sovyet sanatının ve biliminin güzelliğini göstermesi için Teremin'i dünya turuna gönderdi. Paris'te Royal Albert Hall'da ve New York'ta Carnegie Hall'da sahneye çıktı.
Teremin herkesin ilgisini çekiyordu. Teremin Amerika Birleşik Devletleri'nde kalmaya karar verdi ve lisanslı tereminler üretmek üzerine burada bir şirketle kontrat imzaladı.
Bu kontratla 100 bin dolar kazandı. Bugünkü değeri 1.6 milyon doların üzerinde. 1920'ler için bir servet demekti.
Teremin bu yeni enstrümanın müzik dünyasında devrim yaratacağına inanıyordu ve diğer müzik aletlerine kıyasla öğrenmenin ve kontrol etmenin daha kolay olduğunu düşünüyordu. Gerçekse bunun tam tersi. Teremin'i öğrenmek aşırı zor. Milimetrik bir açı değişimi notayı değiştiriyor.
Hollywood seni ve o eşsiz sesini seviyor. Teremin'in çıkardığı esrarengiz ses atmosfer ve gerginlik yaratmak için harika bir şeydi. Teremin'in en çok bilinen kullanım alanlarından biri bilim kurgulardır. Theremin'in başka bir dünyaya ait gibi sesi uzaylı istilalarıyla özdeşleşmiştir.
O zamana kadar Leon hayatının aşkını genç bir balerin olan zenci, Amerikalı Lavinia Williams'ta buluyor.
Sorun şu ki o dönemde toplumda farklı ırkların evlenmesi uygun görünmüyordu.
Bu da Leon ve Lavinia'nın toplumdan dışlandığı anlamına geliyordu.
Sonra herkesi şaşırtan bir şey oldu ve teremin ortadan kayboldu.
Herkesin aklında tek bir soru vardı. Nereye gitti?
Bu arada, New York'ta bir fizik öğrencisi olan Robert Moog, tereminle ilgilenmeye başlamıştı ve kendisi için bir tane üretti. Sonrasında önceden yapılmış tereminleri ve kendisinin yapabileceği kitleri satmaya başladı.
Sonrasında Moog, teremin kitlerinden birini adı Deutsch olan bir caz müzisyenine sattı.
Deutsch buna bayıldı ama daha iyisini yapabileceğini düşünüyordu. Ve Moog'la ortak oldular ve yeni sesler çıkarabilecekleri yeni bir sistem inşa ettiler. 1964'te Moog ve Deutsch yeni bir enstrüman yapmak için bir araya geldi. Modüler kontrol sentezleyici bu müzik yapmanın bambaşka bir yöntemiydi. Yaptıkları sentezleyici, kontrol düğmelerinden ve temas noktalarından oluşan kocaman bir paneldi. Bunlardan en ünlü olanı yine bir Japon markasına, (ROLAND) ait. Bu model o kadar popüler oldu ki üretiminin ilk üç senesinde 200 bin adet satıldı.
Ancak, merak edilen şey, Leon Teremin'in başına ne geldiği.
O adam nereye kayboldu? Ortadan kaybolduğu 1938 yılına geri dönelim.
Dünya yine bir karmaşanın içine çekiliyordu.
Ve Sovyetler Birliğin zalim diktatör Josef Stalin tarafından yönetiliyordu.
Bir hikayeye göre Teremin KGB tarafından kaçırıldı ve memleketine götürüldü. Bununla beraber başka bir hikayeye göre bütün bu dünya konser turu aslında casusluk görevi için süslü bir kılıftır.
Aslında olan şeyse bu kadar ilginç değildi. Gerçek hikaye ise Sovyetler Birliği'ne döndüğünde devrim karşıtı olma suçundan tutuklanmıştı.
Ve altın madeninde çalışması için sekiz sene mahkum edilmişti.
Ancak Teremin hayatta kaldı ve baskıcı Sovyet rejimine rağmen vazgeçmedi.
Bu hapishane sisteminin içerisindeki küçük bir bilimsel kompleks olan deneysel tasarım bürosuna transfer edildi.
Ona sesler konusundaki bilgisini kullanarak yeni bir casus dinleme cihazı icat etmesi için görev verdiler.
Odanın içinde konuşan kişilerin pencerelerde oluşturduğu titreşimi tespit etmek için kızılötesi kullanan, "Buran" adında bir sistem kodu oluşturuyor. 500 metre uzaklığa kadar işe yarıyor ve Amerikan, İngiliz ve Kanada büyükelçiliklerindeki konuşmaları dinlemek için kullanılıyor.
Yani aslında kayboluşunun bir şekilde casuslukla ilgili olduğunu söylenebilir.
Theremin'in "en iyi ajan cihazı" henüz anlaşılamamıştı.
Ancak,1945'te bir grup Sovyet öğrenci, çocuk, Amerikan büyükelçisine, Amerikan mührünün ahşap versiyonunu (80cm çapında) hediye etmişti.
Yedi sene sonra 1952'de İngiliz bir radyo operatörü kanal ayarlarken Amerikan büyükelçisinin yazdırdığı mektupları birebir duyabilmişti.
Hemen elçiliği uyardı ve yapılan büyük araştırmadan sonra mührün içinde karmaşık, ileri düzeyli bir dinleme cihazı olduğu keşfedildi. O kadar akıllıca bir şeydi ki Amerikalı teknisyenler bunun ne olduğunu çözemedi ve adına sadece "ŞEY" dediler.
Teremin'in icat ettiği bu dinleme cihazı çok akıllıcaydı ve tespit edilmesi neredeyse imkansızdı. Yalnızca doğru frekansa ayarlanan radyo sinyalleriyle bulunabiliyor ve yayınlamaya başlıyordu. Rusların tek yapması gereken doğru radyo sinyalini bulmak ve yansıyan sinyali hesaplamaktı. Sonrasında bütün ses ofislerindeydi.
Teremin 1947'de esir kampından salınmıştı. Sonrasında, 20 yıl daha, gönüllü olarak KGB için çalıştı.
Ancak Teremin'in hikayesi demir perdenin ardında bitmedi.
Amerika'yı terk etmesinin üzerinden yarım asır geçtikten sonra sürpriz buluşunun (Teremin) meraklıları tarafından yeniden dönmeye ikna edildi. Leon'un müzik dünyasına yaptığı katkıların kabul gördüğü ve takdir edildiği Amerika Birleşik Devletleri'ne dönmesine izin verilmişti.
Teremin'in bir mühendislik dehası olduğunu söylersek abartmış olmayız.
Son düzenleme:
