Şimdiye kadar yapılmış en büyük kapasitör!

[AG Mehmet]

Teknolojik gelişmelerin başlangıcı her zaman ilgi çekici olmuştur.

Şimdiye kadar yapılmış en büyük kapasitör hangisiydi ve ne amaçla kullanıldı?

Marconi, Atlantik aşırı ilk telsiz haberleşme denemeleri için iki büyük istasyon kurmuştu:

Glace Bay (Kanada)
Clifden (İrlanda)

Bu iki istasyon yaklaşık 3.000 km'den fazla mesafe üzerinden (spark) kıvılcım vericili telsiz telgraf haberleşmesi yapıyordu.

İrlanda, Clifden istasyonunda, 1907 yılında, dünyanın ilk ticari transatlantik telsiz telgraf hizmetlerinden biri başlatılmıştır.



Tek bir kapasitör olarak düşünüldüğünde (kapasitans değeri açısından değil, fiziksel boyut açısından), muhtemelen şimdiye kadar yapılmış en büyük kapasitörler, Marconi'nin Atlantik aşırı (Spark)kıvılcım vericilerinde kullanılan, düz plakalı, hava aralıklı (dielektrikli) kapasitörlerdi.

Kanada, Cape Breton Adası'nda bulunan "Glace Bay" verici ile İrlanda'nın Clifden kentindeki benzer tesis yer alıyordu. Her iki tesis de 1900'lü yılların başlarında faaliyet göstermiştir.

Bu tesislerde, o dönemde kondenser (yoğunlaştırıcı) olarak adlandırılan, hava yalıtımlı yüksek gerilimli bir kapasitör inşa edilmiş ve "kondenser evi" adı verilen büyük bir binanın içine yerleştirilmişti.

Bu kapasitör, yüksek gerilimli, bir doğru akım kaynağından (seri dinamo ve seri bağlanmış akümülatör grubu) 12.000 ila 18.000 volt arasında şarj ediliyordu.
Daha sonra büyük bir döner kıvılcım aralığı üzerinden deşarj edilerek güçlü radyo dalgaları üretiliyor ve Atlantik Okyanusu'nun iki yakası arasında telsiz-telgraf haberleşmesi sağlanıyordu.

Cape Breton tesisinde her kapasitör, binanın çatı kirişlerinden beyaz seramik izolatörlerle asılmış büyük galvanizli saç levhalardan oluşturulmuştu.
Birbirini izleyen levhalar ortak bağlanarak (yani levha çiftleri paralel bağlanarak) tek ve devasa bir hava yalıtımlı yüksek gerilimli kapasitör meydana getiriliyordu.

Ortaya çıkan kapasitör, büyük bir depo büyüklüğündeki binanın tamamını dolduruyordu.
Aşağıdaki görüntü, "kondenser evini" tamamen dolduran kapasitörün sadece bir kısmını göstermektedir.

Clifden verici tesisinin dışarıdan çekilmiş fotoğrafı, kondenser evinin büyüklüğü hakkında fikir vermektedir.
Tesis oldukça uzak bir bölgede bulunduğundan, Marconi'nin çalışanları buraya küçük bir tren lokomotifiyle taşınıyordu.

Tesiste, her biri 3,8m × 9,1m boyutlarında olan 1.800 adet galvanizli saç plaka kullanılmıştı.
Her plaka, 30cm hava boşluğuyla ayrılmıştı.

Kapasitör, uzunluğu 107 metre, genişliği ise 23 metre olan üç katlı bir bina içerisinde bulunuyordu.
Kondenser evinde tek bir yüksek gerilimli kapasitör yer alıyordu.

Aşağıda görülen bu ünitenin kapasitansının yaklaşık 1,76 µF olduğu tahmin edilmektedir ve çalışma gerilimi 18.000 volt civarındaydı.



Dielektrik malzeme olarak hava kullanıldığı için, herhangi bir plaka çifti arasında yanlışlıkla atlama (ark oluşumu) meydana gelse bile, hava dielektriği yalıtım dayanımını tamamen geri kazanabiliyordu.

Olağanüstü büyüklüğü nedeniyle bu yapı, şimdiye kadar yapılmış fiziksel olarak en büyük kapasitörlerden biri olarak kabul edilmektedir.

 

[by lent]

Güzel yazı, foruma kayıt olduğum tarihten beri benzerlerine az rastladigim ender tek solukta okudum.

Aklıma 2 soru geldi sadece. Bu binaya trenle taşınan işçiler ne iş yapar, ne gibi işlem gereksinimi duyulmakta sonuçta katı hal diyebileceğimiz yapıya sahip bu kondansatör evinde? Bu işçiler günümüzün ATM elemanı mi idiler

 

[olc technics]

Öte yandan arıza yapmayacak bir kondansatör yapısı oluşturulmuş. Kondansatör de arızaya sebeb olan di elektrik maddenin olması. Dielektrik madde hava olunca, arıza yapamayan ilk kondansatör icat edilmiş aslında.

 

[Under Ground]

Güzel yazı, foruma kayıt olduğum tarihten beri benzerlerine az rastladigim ender tek solukta okudum.

Aklıma 2 soru geldi sadece. Bu binaya trenle taşınan işçiler ne iş yapar, ne gibi işlem gereksinimi duyulmakta sonuçta katı hal diyebileceğimiz yapıya sahip bu kondansatör evinde? Bu işçiler günümüzün ATM elemanı mi idiler

Muhasebecisi, çaycısı, çorbacısı, güvenliği, personel şefliği daha neler neler. Zaten telefon başlayınca herhalde hepsi EYT den emekli olmuştur.

 

[by lent]

Muhasebecisi, çaycısı, çorbacısı, güvenliği, personel şefliği daha neler neler. Zaten telefon başlayınca herhalde hepsi EYT den emekli olmuştur.

Yanlış anlamışsın abim, bu kondansatör evi ana binadan ayrı imiş. Ben mi yanlış okudum acaba?

Clifden verici tesisinin dışarıdan çekilmiş fotoğrafı, kondenser evinin büyüklüğü hakkında fikir vermektedir.
Tesis oldukça uzak bir bölgede bulunduğundan, Marconi'nin çalışanları buraya küçük bir tren lokomotifiyle taşınıyordu.

Cümlede mi kayma var. Benim anladığım devasa plakaların olduğu, insanın adım atacağı yer bulunmayan kapalı mekan. Sonuçta iletişim olmayınca sıkıntı arıza olduğu anlaşılır, sürekli insan bulundurmak anlamsız. Ustelik telsiz cep telefonu henüz icat olmqdigindan iletisim mümkün degil anca kablo çeker telefon edebilirler.

Termik veya nükleer reaktör gibi sürekli gözlem altında güvende tutmak ihtiyacı yok, günümüz mahalle trafolari misali tabi daha endamlisi kaliplisi. Vur kapıya kilidi as uyarıları dikkat YV, ölüm tehlikesi vb. insan ne iş yapar orda ...

 

[AG Mehmet]

Cümlede mi kayma var. Benim anladığım devasa plakaların olduğu, insanın adım atacağı yer bulunmayan kapalı mekan.

Üstad, ilginize teşekkürler, birkaç fotoğraf ve bazı detaylar buldum, yarın düzenleyıp foruma yazarım.
Saygılar

 

[by lent]

Üstad, ilginize teşekkürler, birkaç fotoğraf ve bazı detaylar buldum, yarın düzenleyıp foruma yazarım.
Saygılar

Ben mesajı @Under Ground ustadima yazmıştım Sn. Mehmet Bey. Ama tabi benim ve benim gibi yanlış anlamaya sebep kısımlar varsa mutlaka düzeltilmiş haline ihtiyaç var. Sabırsızlıkla bekliyorum.

 

[AG Mehmet]

İstasyon 1907 yılında ticari hizmete açıldı ve Kanada'daki Glace Bay istasyonu ile dünyanın ilk ticari transatlantik telsiz telgraf bağlantılarından birini gerçekleştirdi.

Tesiste bulunan "kondenser evi", yaklaşık 107 metre uzunluğunda ve 23 metre genişliğinde bir yapıydı.
Ancak tesis sadece bu dev kapasitörden ibaret değildi.



İstasyonda altı adet buhar kazanı bulunan bir güç santrali vardı.
Verici sisteminin yaklaşık 150 kW güçte ve 15.000 volt seviyesinde çalışıyordu.
Anten sisteminde ise yaklaşık 64 metre yüksekliğinde sekiz adet ahşap direk bulunuyordu.
Anten telleri 500 metreden fazla bir alana yayılmıştı.



Mesaj gönderimi sırasında antenlerden çıkan kıvılcımların sesi uzaktan duyulabiliyordu. Gece karanlığında ise yüksek gerilim nedeniyle oluşan korona boşalmaları gözlenebiliyordu.

Çalışma tekniği, kısaca:
Enerji, yaklaşık 12 kV. Bu kaynak, seri bağlı iki kapasitörü dönüşümlü olarak şarj ediyordu. Her kapasitörün, rezonans devresine bağlanan kendine ait bir kıvılcım aralığı bulunuyordu.

Bu düzenek, elektromekanik bir multivibratör olarak düşünülebilir.



Kapasitörler dönüşümlü olarak deşarj oluyor ve böylece rezonans devresine ardışık darbeler uyguluyordu. Bu yöntem, basit "zil" tipi kıvılcım vericilerindeki düzensiz kıvılcımlara kıyasla daha sürekli bir dalga üretiyor ve bu nedenle tüm radyo frekans spektrumuna daha az parazit yayıyordu.

Bununla birlikte, alıcı taraftaki operatörün yalnızca açma-kapama şeklinde bir "tıklama" sesi yerine belirgin bir ton duyabilmesi için (500Hz) ilave bir geliştirme daha yapılmıştı.
Kıvılcım boşalmalarının belirli ve sabit bir frekansta gerçekleşmesi sağlanıyordu.
Genellikle kullanılan taşıyıcı frekans yaklaşık 45 kHz civarındaydı.

İstasyonun kurulduğu bölge yerleşimden uzak ve bataklık bir alandı.
Bunun nedeni tesise yer bulmak değil, anten sisteminin çevredeki binalar, ağaçlar ve telefon-telgraf hatlarından etkilenmesini önlemekti.

Yakındaki bataklıklardan çıkarılan "turba" kömürü, jeneratörler için yakıt olarak kullanılıyordu, bu yakıtı taşımak için küçük bir demiryolu hattı işletiliyordu.

Clifden istasyonu aynı zamanda küçük bir endüstri sahası gibiydi.
Mühendisler, telgraf operatörleri, bakım personeli ve kazan dairesi çalışanları burada görev yapıyordu.

1907 yılında New York Times'a gönderilen mesajlardan biri başarıyla Kanada tarafında alındığında, kıtalar arası ticari telsiz haberleşme dönemi fiilen başlamış oldu.



Bugün geriye yalnızca temeller ve birkaç yapı kalıntısı kalmış olsa da, Clifden istasyonu, küresel haberleşme ağlarının ilk büyük adımlarından biri olarak kabul edilmektedir.