Google Al bakışı cevabı !!! ( Bu sıralar revaçta )
Tesisin ana kompak şalterini indirdiğiniz hâlde sayacın
kapasitif endeks kaydetmeye (yazmaya) devam etmesi, şalterin çıkışından sonrasıyla ilgili değil,
şalterin giriş tarafı (şebeke ile şalter arası) ile ilgilidir.
Çünkü kompak şalteri indirdiğinizde tesisin fabrikası, binası veya motorları tamamen devre dışı kalır. Bu durumda akım çeken ve kapasitif etki yaratan unsurlar şalterin üst kısmında (öncesinde) aranmalıdır.
Bu durumun yaşanmasının
en yaygın 3 nedeni şunlardır:
1. Sabit Kondansatörün Yanlış Yere Bağlanması (En Yaygın Neden)
Trafo boşta çalışırken kendi sargılarının ihtiyaç duyduğu endüktif (mıknatıslanma) gücü kompanse etmek için
sabit grup kondansatör kullanılır.
- Hata: Sabit kondansatör grubu, tesisin ana kompak şalterinin girişine (üst uçlarına) bağlanmış olabilir.
- Sonuç: Siz şalteri indirdiğinizde tesis devreden çıkar ancak sabit kondansatör devrede kalmaya ve akım çekmeye devam eder. Tesis çalışmadığı için trafonun endüktif yükü düşer veya sıfırlanır, bu durumda sabit kondansatör fazla gelerek sayacın kapasitif yazmasına neden olur.
- Çözüm: Sabit kondansatörün gücü (400 kVA trafo için genellikle 7.5 kVAR ile 10 kVAR arası seçilir) trafonun boşta çalışma ihtiyacından büyükse küçültülmelidir. Ayrıca bu kondansatörün koruma sigortası/şalteri kontrol edilmelidir.
2. Yeraltı veya Direk İniş Kablosunun Kapasitif Etkisi (Kablo Kapasitansı)
Sayaç panosu direğin altındaysa, trafonun alçak gerilim (AG) çıkışından direk altındaki sayaç panosuna inen kablolar (özellikle XLPE veya zırhlı yer altı kabloları) uzunsa veya kesiti çok kalınsa kendi başlarına birer kondansatör gibi davranırlar.
- Sonuç: Şalter inik olsa bile kablonun yarattığı bu doğal kapasitif etki, sayaç tarafından okunur ve endekse yazılır.
- Çözüm: Eğer sorun kablo kapasitansından kaynaklanıyorsa, bunu dengelemek için sayaçtan hemen önce (şalterin girişine) çok küçük güçte bir şönt reaktör (endüktif yük) bağlanması gerekir.
3. Akım Trafoları veya Sayaç Bağlantı Hatası
Nadir de olsa akım trafolarının yönlerinin (K-L uçları) ters bağlanması veya sayaç gerilim uçlarının yanlış fazlardan alınması, sayacın yönü şaşırmasına ve endüktif yükü kapasitif, kapasitif yükü endüktif görmesine neden olabilir. Ancak şalter inikken akım geçmeyeceği için, bu durum ancak şalterin üstünde yukarıda saydığımız (sabit kondansatör vb.) bir yük varsa ve bağlantı tersse belirginleşir.
Ne Yapmalısınız? (Çözüm Adımları)
- Sabit Kondansatörü Kontrol Edin: Sayaç panosunda veya trafoya yakın bir yerde sabit kondansatör olup olmadığını bulun. Şalter kapalıyken bu kondansatörün devre dışı kalıp kalmadığını test etmek için sigortasını indirin ve sayacın kapasitif yazmayı durdurup durdurmadığına bakın.
- Güç Tespiti Yapın: Sabit kondansatörün değerinin 400 kVA trafonun boşta akımına uygun olduğundan (yaklaşık %2-3'ü kadar) emin olun.
- Ölçüm Yapın: Bir pensampermetre ile kompak şalter inikken, şalterin giriş kablolarındaki akımı ölçün. Eğer şalter inikken hala hatlardan akım geçiyorsa, bu akım ya sabit kondansatöre ya da kablo kapasitansına gidiyordur.
Bu durum kontrol altına alınmazsa tesisiniz çalışmasa bile
kapasitif cezaya (reaktif ceza) girecektir.
