Merhaba.Forumumuza hoşgeldiniz.Güncel ve anlaşılır bir örnek vereyim ben size.Devlet yurdunda ikamet eden tüm öğrenciler odalarındayken,hepsi birden ayni anda yüksek watt.'lı ocak rezistanslarını (En az 2000-3000 watt'lık gibi) ayni anda prize takarlarsa ve bu değer de trafonun anma gücünden kat kat fazlasına karşılık gelen bir değerse (kVA bazında) trafo anlık yüklere dayanımlı olacağı,sürekli yüksek güçlü yüklere karşı,bir tepki olarak aşırı ısınacağı ve mevcut içşel soğutması da yetmeyeceğinden bu durumda er geç yanacaktır.
Yani olay bir güç yetmezliğidir ve bu güç yetmezliğinden dolayı ortaya çıkan bu anormal ısı,trafo sarımlarındaki mevcut izolasyonu bozup trafonun içten,yani girişteki bu primer sarımlarının yanmasına sebebiyet verir.Yani sadece klimaların ayni anda açılması (Çünkü klimaların watt değerlerini bir ampül kadar da düşürdüler biliyorsunuz,yeni çıkan inverter klimalar gibi) bu yanmaya sebep olamaz,bu normal yük değerini pek fazla da zorlayıp geçemez çünkü.Omik (Rezistif) yüklerin yüksek watt'lı olan değerlileri trafo için ayni anda yüke girdiklerinde (Veya kVA değeri yüksek çok fazla asenkron motorun ilk yol alma devresinden hemen sonra trafo için aşırı yüke karşılık gelen kVA değerleri karşısında) trafo için çok büyük bir risk oluşturabilir sadece.
Çok kaba olarak benzetmek de gerekirse eğer,bir merkepe çok aşırı yük yüklediğinizde onun çöküp kalması (Belki de sakatlanıp ölebilmesi gibi) gibi tüm trafolar aşırı yüklerde çok uzun süreli kullanıma dayanamazlar,yağla soğutulan bu sarımlarının izolasyonu soğutma zaafiyeti nedeniyle bozulup yanar.Kolay gelsin.Başarılar dilerim.
hocam cevabınız için teşekkür ederim konuyla ilgili şu kafama takılıyor yüksek gerilim ile gelen akım ve volt belli trafonun sarım oranı da belli dolayısıyla trafodan çıkan akım da sabit olmaz mı ve bu trafonun hizmet sunduğu bölgedeki kullanıcı sayısı arttıkça her birini devreye yeni eklenen paralel bir direnç kabul edersek cihaz başına düşen amperin azalması ve o ısıtıcıların daha düşük güçte çalışması gerekmez mi bununla birlikte 3lü priz örneğini de sormak istiyorum normalde 3lü prize tek başına telefon şarjı taktığımızda telefonuna gidecek amper ile beraberinde aynı anda örneğin bilgisayar ve fön makinası taktığımızda telefon gidecek amper aynı mı olur son durumda bu 3 öğe devreye paralel eklenmiş olduğu için her birine düşen akım azalacağından örneğin telefonun daha geç şarj olması gerekmez mi
Zaten dediğiniz gibi oluyor,yani trafonun gücü alıcı cihazları (Örneğin rezistansları) beslemeye yetmediğinden paralel bağlı (Şebekeye bağlanan tüm yükler her zaman için bu şebekeye göre hep paraleldir) rezistanslarda gerilimin daha fazla düşmesine karşın,Kirşof kanununa göre düğüme giren ve bu paralel düğümdem çıkan bu akımın trafodan çıkış gücü (amper) bu alıcıları (Örneğin rezistansları) beslemeye yetmediğinden her rezistanstan daha az akım (Amper) değeri de geçiyor,trafonun sarımlarında (ilk anda referans olarak da aldığımız durumdaki bu örnekte) bu kadar üretilen amper yok çünkü (Trafodan çıkan akım da,aslında “Volt*amper” değeri olarak girenden her zaman kayıplar yüzünden biraz daha azdır) Bu durumda trafoyu normalin üstünde fazla yüklemiş dışta belirli bir direnç değerinde akması da gereken dış yükü fazla tutarak bir nevi çıkış (sekonder) sarımlarını biz kısa devre yapmış gibi oluyoruz.Ama farklı olarak bir trafo kısa devresinde ise daha fazla şiddette kısa devre akımları primer sarımların kendi içinden,dıştan en kısa yoldan tamamlanan bu anormal devreyle geçerek trafoyu an itibariyle daha çabuk yakacaktır.
3’lü uzatma prizi örneğinde ise şebekeden gelen amper ac olarak 30-50 amperle sınırlanmış bir sayaçtan geçer.Yani 30-50 amper 220 volt ac yi kuvvetli bir kaynak makinesi için evde de (Tek fazlı ve portatif) çekeriz.Yani üst sınır olarak bizim akım çekme sınırımız oldukça da yüksek.Bu durumda trafoda güç yetmezliğinde olduğu gibi çok fazla voltaj ve akımın yetmeyip bölünmesi de söz konusu olamaz.Yani kaynaktan çok bol su debisi (Amperi su debisine benzetirsek eğer) geldiği için burada Kirşof kanunundaki bu düğümlere (Paralel kollara gelen) girip de çıkan bu akım şiddeti (Amper) değerinde bir zayıflama da olmaz,ayni 50 amper sayaçtaki bu 50 amperi taşıyan,yani çok az sarımlı,çok kalın bobin sarımlarının içinden olduğu gibi de (Otomat,varsa şalter veya K.A.K.R’sinden) geçip gelir bizim bu 3’lü prizimize kadar.Bu yüzden kayıp da hiç olmaz bu şartlarda.Çünkü besleyen (Şebeke) kaynağı çok güçlüdür.
Kısa devre durumunda I=V/R’ye göre iletkenin direnci o anda sadece R=1 ohm ise sigortadan I=220/1 I=220 amper ac akım geçerek buşonlu bir sigorta telini eritir,mağnetik şalteri (otomatı) bu derecede kuvvetle geçen akımın (şok) mağnetik çekim gücüyle de anında aşağıya düşürür.Umarım bu konuyu yeterince ve daha iyi de anlamışsınızdır.Yani fön makinesi,şarj adaptörü veya tost makinesi bağlı da olsa her üçü de ayni (eşit) amper akımlarına ve şebeke gücüne maruz kalır,bu paralel bağlı çalışan şebeke elektriğine bağlı iken.Buraya kadar başka anlamadığınız bir konuyu isterseniz açabilirim yine de.Kolay gelsin.Başarılar.
Merhaba.Evet,3'lü prizde normalde akım dağılımının mantığını doğru olarak anlamışsınız,diğer soruların soru-cevap karşılığı da aşağıdaki şekildedir;
S: 1-Bataryaları şarj ederken (li-ion ya da pil gibi) biz direkt olarak bunlara amper-elektron yüklemesi mi yapıyoruz yoksa verdiğimiz akımın oluşturduğu elektriksel alan ile batarya içindeki reaksiyonu tetikleyip kendi içinde elektronların oluşup kutuplara göç etmesini mi sağlıyoruz.bir de pildeki enerji seviyesi düştükçe volt bundan nasıl etkilenir?
C:1-Kimyasal reaksiyonlar red-oks (Redüksiyon-oksidasyon’’un bir kısaltması kimya dersinden de bildiğiniz gibi) prensipli kimyasal bileşikler arasındaki elektron alışverişi bildiğiniz gibi.Çinko tuz ruhuna (HCl) atılınca ZnCl2 olup H2 gazı çıkarıp erir,bizim gözümüzün önünde.Ama elekron alışverişi yani redoks olayı kendi içinde bizim göremediğimiz,ayni elekrik akımını oluşturan (Saniyede belirli kesitten şu kadar geçerse 1 amper olur diyoruz) şu bildiğimiz elektronlarla da olur.Elektrik pili,aküsü,li-iyon pilinde ise kimyasal reaksiyonu biz elektrik akımını gizli değil (Buradaki tüm redoks olayına adı karışan tüm elektronlar bizim kontrolümüzdedir bu son noktada) anot ve katot dediğimiz elektrotlara bağladığımız telden elektrik akımını geçirip bir far lambasını yakarken içerde aslında redoks olayıyla her iki kurşun aküyü önce kurşunoksit (PbO) sonrasında sülfirik asit (Asitli su) yardımıyla PbO+H2SO4=PbSO4+H2O Kurşun sulfat ve suya dönüştürüyor,bu sırada dış devreden geçen akü akımından faydalanıyoruz,kimyasal enerji elektrik enerjisine dönüyor,olay tam olarak böyle.
Sizin sorunuza göre elektrik alanı oluşturmuyor,alternatörde örneğin oluşan bu elektrik akımını (aslında elektronları) tamamıyle örneğin şarj sırasında alternatörden diyot tablası-konjenktör-kutup başlarından akü plakalarına sevk ederek kabloyla biz yolluyoruz ve elektrik enerjisi burada tersine tekrar kimyasal enerjiye (red-oks olayı yine var) dönüşüp plakaları kurşun ve kurşun dioksit haline,yani ilk başlangıçtaki hallerine bir yerde redükleyip Pb’a tam (İndirgeyip) diğer plakada ise oksidasyon (Yükseltgenmeyle)(PbO2) eski şarjlı,dolu haline de getiriyoruz.Kutup başlarına alternatörden doğrultulup da gelen ve regüle edilmişolan bu doğru akımdaki (dc) deki elektronlar yapıyor bu işi.Ama ayni elektronların malzemesi çinkonun tuz ruhunda erimesinde oluşan ve gizli,yani bizim aslında hiç göremediğimiz red-oks’da ayni elektronlar var.Bunlardan elektrik çıkarıp faydalanamıyoruz,ama laboratuvarda H2 gazı üreteci (Jeneratörü) olarak gaz üretiminde direk olarak olarak da faydalanıyoruz,tek farkı budur.
S: 2-Bazen cep telefonunu farklı bir prize taktığım zaman sanki o priz daha güçlüymüş ve telefonu daha hızlı şarj ediyormuş gibime geliyor normalde telefonlarda akım kısıtlayıcı olduğunu duymuştum dolayısıyla telefonu ya da bilgisayarı farklı yerlerdeki prizlere taktığımızda bu prizlerin farklı amper sunması ve şarj süresini değiştirmesi mümkün mü yoksa yukarda belirttiğim şey subjektif bir yanılma mı. aynı soruyu başka şekilde sormak gerekirse örneğin bir iphone u ipad şarj aletiyle şarj etsek daha mı çabuk dolacak yoksa bu yanlış mı ya da bazı gsm bayilerindeki 15 dk da hızlı şarj dedikleri şeyin mantığı nedir?
C;2-Hayır,böyle bir şey hiçbir şekilde mümkün değildir,psikolojik bir yanılgı veya o an itibariyle şebeke voltajı yüksekliği ile smps dışındaki trafolu tipteki klasik,eski tip olan ac/dc adaptörlerle, belki bu voltaj farkıyla oluşan küçük güç çıktısı farkları da oluşabilir.Hızlı şarjda elbetteki amper değeri daha yüksek olarak bu şarj olabilen bataryalara verilir,10 saat yerine 3-5 saatte ,15 dakikada olabilen bu hızlı şarj şekliyle bu piller yine şarj olur,ancak pilin ömrü açısından büyük dezavantajı da beraberinde getirir.Normal şarj süresinde olabilen bir şarjı eğer zaman sizin için çok da önemli değilse tercih ediniz.
S:3-Elektrikte neden en verimli hertz 60 olarak kabul ediliyor,hertz arttıkça neden verim düşer verim düşmemesi için alternatif akımın gerilimi artırılıp yine yüksek hertz ile verilse daha verimli olmaz mı?
C:3-Elektrik makinelerinde (Motor,trafo,vb.) kullanılan özel silisli saçlar 50-60 hertz.de histerezis eğrisinde,malzeme iç yapısında fazla bir kayıp olamadan saniyede 50-60 kere sinüzodial akım dalgası şeklinde yön değiştirir.Amerika ve bazı ülkelerde 60 hz. Kullanılır.60 hz. en verimli kullanılacağı üst sınırdır,daha yüksek ve daha alçak frekanslarda elektriksel verim iyice düşecektir,çünkü çelik saçlara verilen “karbon oranı/histerezis eğrisi değişimi verimi” ancak bu karbon-demir alaşımı (karışımlı) olan silisli çelik saçlarla sağlanabilmiştir.Asenkron motorlara devir ayarı yapabilen frekans konvertörlerinde çok düşük frekanslarda, hem bu elektriksel verim iyice düşer,hem de asenkron motorun soğutma pervanesi,düşen frekansla daha düşük RPM ile de döneceğinden soğutma çok yetersiz kalır,ekstra soğutma takviyesi de gerekir.Çok yüksek frekanslara çıkıldığında da (350-400 hz. Gibi) silisli saçlarda ısı şeklinde kayıplar artacaktır,her ne kadar yükselen RPM ile birlikte daha hızla dönen motor soğutucu fan rüzgarına rağmen.Çünkü bu motor saçları 50-60 hz.e göre bir malzeme olarak en baştan ayarlanıp alaşım değeri de öyle ayarlanabilmiştir.Çok yüksek frekanslarda nüve olarak ferrit çekirdekler elektriksel verim alınması ve kayıp olmaması için smps menşeli olan ve yekpare tek nüveli olarak,bu özel smps'li trafolarda da kullanılır bildiğiniz gibi.Kolay gelsin.Başarılar.
Merhaba.Hayır,yanlışınız vardır,bu bahsettiğiniz konularda herhangi bir paradoks yoktur,akım ve gerilim arasındaki bazı özel değişimler sizde direkt de bunu aklınıza getirmiş sanırım.
Şebeke voltajı düştüğünde günümüzde artık kullanımın ayrılmaz parçası olan smps’li cihazlar (Tv,lcd,printer,pc,uydu alıcısı,vb) ve tüm adaptörler,güç kaynakları 140-265 volt ac. gibi geniş bir aralıkta (Toleransta) çalışırlar.Voltaj örneğin 180 volt ac ise smps bu mosfetin çalışma frekansını geri besleme ile arttırır ve çıkıştaki voltaj ve amper değeri tam korunsun amacıyla.250 volt ac’ de ise çalışma frekansını düşürür,mosfet’in daha sık sık anahtarlama yapmasına gerek yok,çünkü şebekeden gelen volt*amper oranı düşük anahtarlamada da çıkıştaki vu volt ve amperin sabit çıkmasını sağlar.(Örneğin 12 volt 2 amper output gibi) Smps adaptörleri ve cihazlarında durum böyledir,kendi içinden frekansı arttırıp azaltarak bu çıkışın sabit akım ve voltta her zaman kalmasını sağlarlar bir sonuç olarak.Takdir edersiniz ki smps’in bu işi düşük voltlarda daha zor,daha sık açma-kapama (Anahtarlama) yapıyor,bu nedenle fazla ısınıyor,bu da gayet normaldir.(Pc psu’su da smsp türüdür ve düşük ac lerde daha çok ısınabilir.Özellikle çok ucuz,güç değeri tam sınırda,yani oldukça düşük,emniyetli artırım yapılamadan da seçilenleri)
Akkor flamanlı bu söyleminiz doğrudur,yani 265 volt ac’de voltun fonksiyonu olarak amper de daha çok geçer (I=V/R’ye göre) ve lambanın erimesi daha kolaylaşır,çünkü joule kanununa göre flamanda daha çok volt*amper yüzünden bir ısı artısı olur ve flamanın güvenli çalışma voltaj sınırının biraz da üzerinde olduğundan erimesi kolaylaşır.Ama ayni durum tasarruf lambalarında söz konusu olamaz,volt artsa da belirli bir sınıra kadar azalasa da cfl (Minyatür flüoresan) yine ayni parlaklıkta yanmasını sürdürür.Ayni smsp’lerdeki içten ayarlama bunlarda da (Bunlar da anahtarlamalı ve yüksek frekansta çalışır çünkü) mevcuttur,bu yüzden 165-265 voltta bunların şebekeden çektiği volt*amper ayni kalır,ama düşük voltajlarda smps’ler gibi devre elemanları belki içten biraz daha fazla da ısınabilir.
Uzaklara elektriği iletirken de Tesla’nın trafolarda kullandığı “trafo dönüşüm prensibi”ni hep kullanıyoruz.Kalın kesitten çok düşük amperi çok uzaklara iletirken kayıp asgaride kalıyor,trafolardaki dönüşümle voltajı çok yükseltip amperi çok fazla düşürüp yüksek direklerde şehirle arasında yolculuk yaptırıyoruz,bu çok değerli olan elektriğimize.Bu şekilde en son noktada tekrar voltajı düşüren trafolarla voltu kademe kademe şehir voltajı olan 220 (3 fazl 380 volta) düşürüp sanayi,fabrika ve evlerimizde kullanıyoruz.İşin aslı tam olarak da budur,kayıp olamadan uzaklara elektriği iletebilmek,amacımız tam olarak budur.
Şebekede voltaj düşümü olduğunda sadece flamanlı ampul,rezistanslar,vb. omik yükler daha az watt (güç) harcar,ama smps,tasarruf ampulü,vb.tüm alıcılar özel yapıları gereği ayni “volt*amper” oranında olan bir elektriği çıkışa vermeye de çalıştıklarından elekrik sarfiyatları pek değişmez.Ayrıca şebekede gereğinden fazla (220 vac) voltajı düştüğünde trafolardan bu voltaj değeri özel olarak ayarlanıp yükseltilebilir.
Not: 50-60 hz. İle ilgili cevapta az önce C:3 seçeneğine yeni bir ekleme yaptım.Bunu da okuyup tam dikkate almanızı isterim.Kolay gelsin.Başarılar.
We use cookies and similar technologies for the following purposes:
Do you accept cookies and these technologies?
We use cookies and similar technologies for the following purposes:
Do you accept cookies and these technologies?